FIRSAT SAĞLIK

9 Maddede Sosyal Fobi Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir ?

Sosyal fobinin ne olduğu ve nasıl tedavi edileceği konularında sorularınız varsa, içeriğimize göz atabilirsiniz.
shutterstock_1170963922

Son zamanlarda adını her yerde duymaya başladığımız sosyal fobi ya da sosyal anksiyete bozukluğu, toplumda sık karşılaşılan bir durum olmaya başladı.

Kişilerin hayatını her yönden olumsuz etkileyen sosyal fobi, bir yandan da ikili ilişkilerde de sıkıntı yaşamalarına sebep olmaktadır.

İnsanların sosyal ortamlardan kaçınmak istemesi, çevresindeki insanlar tarafından alay konusu olacağını düşünmesi gibi daha birçok durum sosyal fobiye işaret etmektedir.

Durumun ciddiyetini biraz daha kavramak ve daha detaylı bilgi alabilmek adına, Navis Psikolojik Danışmanlık Merkezi’nden Uzman Psikolog Semiha Karadağ’ın kapısını çaldık.

1. Sosyal fobi diğer adıyla sosyal anksiyete nedir ?

Sosyal fobi, bireyin sosyal ortamlarda ya da performans gösterilmesi gereken durumlarda başkaları tarafından aşağılanacağına veya utanılacak biçimde davranacağına ilişkin belirgin ve inatçı bir korku duymasıdır.

Bu nedenle fobik birey, olabildiğince bu tür ortamlara girmemekte ya da eğer girmek zorunda kalırsa belirgin bir huzursuzluk yaşamaktadır.

Oluşan korku ve buna bağlı kaçma ve kaçınma davranışları, bireyin iş, sosyal ve özel yaşam alanlarını kısıtlamaya başlayınca sosyal fobi tanısı konur.

2. Kimler sosyal fobik olur ?

Her sekiz kişiden biri, yaşamının bir döneminde sosyal fobi yaşamaktadır.

Sosyal fobi, kadınlarda erkeklerden iki kat daha yaygındır.

Fakat erkekler, sosyal rollerden dolayı, kliniklere kadınlardan daha sık başvurmaktadırlar.

Diğer yandan erkeklerin sosyal anksiyeteleriyle baş etmekte alkol kullanımına daha çok yönelmeleri, toplumda yapılan araştırmalarda sosyal fobilerinin maskelenmesine neden olabilmektedir.

Sosyal fobi sıklıkla ergenliğin ilk yıllarında başlar ama çok daha erken de başlayabilir.

Eğer kişiler yardım almazlarsa bu sorun yıllar boyu sürebilir.

3. Sosyal fobiye neler neden olur ?

Sosyal fobinin kesin neden veya nedenleri bilinmemektedir. Ama çeşitli faktörlerin bu soruna katkıda bulunulduğu düşünülmektedir. Bunlardan bazılarını aktaracak olursak;

  • Genetik
  • Aile tutumu
  • Geçmiş deneyimler
  • Olumsuz düşünme
  • Sosyal beceri eksikliği

4. Sosyal fobikler bir ortam içerisinde neler düşünürler?

Yapılan son çalışmalar, sosyal fobiklerin, reddedileceklerine ya da utanılacak bir duruma düşeceklerine inandıkları ortama bir dizi olumsuz varsayım ile girdiklerini göstermektedir.

  • Birey, sosyal anksiyete oluşturan ortamda fiziksel bir belirti veya utandırıcı bir davranış ortaya çıkaracak ( kızarma, terleme, kekeleme gibi)
  • Bu fiziksel belirti veya davranış, ortamdaki diğer kişiler tarafından fark edilecek,
  • Ortamda bulunan kişiler bu belirti veya davranış biçimi ile ilgili olumsuz değerlendirme yapacaklar,
  • Bu olumsuz değerlendirme yalnızca ortaya çıkan belirtiye yönelik olarak yapılmayacak,
  • Kişiliğe yönelik bu tür bir değerlendirme kişiye kendini değersiz hissetmesine neden olacaktır.

5. Bu düşünceleri düşünüyor olmak hastaları nasıl etkiler ?

Sosyal fobik bireyler bu tür olumsuz düşünceleri ile aşırı meşgul olduklarından, tüm ilgi ve dikkatlerini kendilerine yöneltmekte ve böylelikle kendi kendilerini gözlemlemeye koyulmaktadırlar.

Örneğin, birey dikkat odağı olmamaya, göz teması kurmamaya çalışır. Elinin titreyeceğinden korkuyorsa hiçbir şey yiyip içmemeye çalışır.

Kaçınma davranışları sergileyebilirler ve korktukları ortamlara hiç girmeyebilirler.

6. Hangi ortamlar ya da aktiviteler kişiye kaygı vermektedir ?

  • Kalabalık önünde konuşmak,
  • Başkalarıyla birlikte yemek yiyip bir şeyler içmek,
  • Başkalarının önünde yazı yazmak veya imza atmak,
  • Toplu taşıma araçlarıyla seyahat etmek,
  • Sırada beklemek,
  • Alışveriş yapmak,
  • Genel tuvaletleri kullanmak gibi durumlar kişiye kaygı vermektedir.

7. Sosyal fobi nasıl tedavi edilir ?

İlaç tedavisi ve psikoterapiden faydalanılmaktadır. Bütün psikoterapi ekolleri, sosyal fobiyle çalışmaktadır.

8. Sosyal fobi için bilişsel davranışçı terapisi nasıl etkili olmaktadır ?

Tedavide öncelikle sosyal fobik bireyin sosyal ortamlarda ortaya çıkmasını beklediği olumsuz sonuçlar üzerinde durulur.

Bilişsel müdahalelerle, gerçekçi olmayan olumsuz düşüncelerin, gerçekçi alternatif düşüncelerle değiştirilmesi hedeflenir.

Daha sonraki aşama, bu olumsuz beklentilerin gerçek yaşam koşullarında doğrulanmadığını göstermektir.

Kişinin beklentilerinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini test edilir. Bu amaçla fobik bireyler korktuğu ortama girmeden önce, çeşitli rol oynama çalışmaları yapılır.

Fobik ortamda oluşması beklenen belirtiler ile başa çıkma yolları öğretilir ve daha sonra korkulan ortama sokulur.

Buradaki amaç, terapi seanslarında oluşan bilişsel değişikliklerin, davranışçı deneylerle pekiştirilmesidir.

9. Sosyal fobi için EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden işleme ) terapisi nasıl etkili olur ?

Sosyal fobisi olan birçok kişinin geçmişte mahcup duruma düştüğü, aşağılandığını hissettiği, utandığı yaşantıları vardır.

Bu nedenle EMDR terapisinde danışanla birlikte:

  • Sosyal fobi yaşıyor olmasının kendisi ile ilgili olumsuz olarak ne anlama geldiği,
  • Kişinin kendisiyle ilgili aynı negatif inanca sahip olduğu ilk anılar ve en kötü anılar,
  • Sosyal fobiye katkıda bulunan geçmiş olaylar,
  • Fobinin ilk hissedildiği an ve
  • Sosyal fobi yaşadığı en rahatsız edici anılar, tetikleyiciler, fiziksel durumlar vb. bilgilerin alındığı bir değerlendirme ve hedef sıralama çalışması ile başlanır.

Daha sonraki aşamada danışanın, başta ilk anı ve en rahatsız edici anı olmak üzere hedeflenen anılara duyarsızlaşması ve bu anılardan çıkardığı kendisiyle ilgili sonuçların, inançların daha gerçekçi hâle gelmesi amaçlanır.

Sosyal fobi ya da sosyal anksiyete toplumda çok sık görülen bir durumken, bunu kabullenip sorunu çözmek sadece sizin elinizde.

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi sosyal fobi kadınlarda erkeklerden daha yaygınken, sosyal rollerden dolayı tedavi olmaktan kaçınmaktadırlar.

Topluluk içerisinde yukarıda saydığımız bazı davranış özelliklerinden birkaçını sergiliyorsanız, konu ile ilgili Navis Psikolojik Danışmanlık Merkezi’nden Uzman Psikolog Semiha Karadağ ‘a ulaşmanızı tavsiye ederiz.

Unutmayın kendinizle barışık olup pozitif düşünmek, her şeyden iyidir. 🙂

Yorum yapmak ister misin? :)

%d blogcu bunu beğendi: